agk.‘ajsu dG”.‘ajul[ju aj,nyj iJgR
fÄlyl[juf\ : cwjSalR f}A" alylrlFl c\se,UH dyc\Sel%‚\
1961" SirhiPjdlhs^ cAœlr ej;ssi;ej;t; dUlNjrluj yl'jujsh tA;tc\; ss<c\d‘xjsh^juflujgk'k ekrh‘G TxNlSCgjujH Swluj t'\ ijxj[k' Sflac\ alfUkikA d‘}kdlgkA; ejSMpjicA dUlNjs‚ TmSixujH dkxj[kilrluj caJe^k† eNlrpjujShu\[\ Seluj; LedmSaDhsu dkyj…k† ak'yjuj~\ idiu\[lsf" uO©r^js‚ cl<cjd vj#jH elyd‘}$xkA vkqjdxkA rjyŒ Qgk œlrS^u\[\ Swluj Ty$j; fS˜Cilcjd& .us~}jgk'fkA -sy LedmA rjyŒfkalu œlralujgk'k Lf\; ses}'\ si†~l…jhk%likdukA flR Ty$ju .lzs^ vkqj CÎfalikdukA svu\fk; ses}'\ vkqjujH @q\'\ Selu flR g]s~mlR @if\ YCaj…k; eS]" vkqjuksm CÎfalu dy[A fs' si†^jrmjujShu\[\ @q\^js[l%k Seluj; d‘}kdlgkA caJe^\ rj'igkA .u'\ rjhijxj…k; TO cauA tijsmrjS'l Qlmjsu^ju @ rl}kdlgrlu Qgk svyk~[lgR g%lasfl'\ vj#j[lsf si†^jShu\[\ tmk^\ vlmj; @q^jShu\[\ LaG'\ sdl%jgk' Swlujsu ihj…\ dgu\s[^j…k; LS>lPliœujhluj Selujgk'k Swluj LS~lSqu\[kA; fkmG'\ YeFa CkYC‘,d&[\ SC,A S>lPA iJs%mk^k dUlN\ sc‚yjsh^j; agn^jH rj'k† @ am$j igi\ frj[\ LijCIcrJualujgk'k; dUlN\ sc‚yjH djm[ujhlujgj[kSNl& SipjujH ah›gujsh ckijSC, dl<xalujgk' el; ej;tA; Ejhj~\ YecAzj[kdulujgk'k; YecAzA YC“j… flR djm[ujH rjs'qkS'M\ Sipj[gjdjsh^j; @ YecAz vj#d& fs' ih*lsf c\eGCj…k; Trjuk† dlhA dG^lijs‚ a<fIA iG“j~j[kilR sspiSihu\[luj flR @ ivrSdq\ij[\ ak'jH caG~j…k¬ Lsflgk sspirj×uA @ujgk'k t'\ ej'Jmk† fs‚ wJijflrk.i$xjH rj'\ arcjhl[kilR dqjukA; agn…kqjujH rj'\ ssdejmj…\ wJijf^jShu\[kuG^j sdl%k i' @ ekfkwJijfs^ sspiA Kpue‘gjs‚ KuGs^qkS'H~jrluj alMjiu\[kdulujgk'k¬
ekrh‘GdlgR SwlujujH rj'\ ssYdc\fiShldA Lyjuk' Yecj“ aj,nyj S/l; Sflac\ alfUk t' fh^jShu\[\ flrkuG'fjs‚ ej'jH LS˜<^js‚ PJgalu vkim\ iu\ekdxkA" Kmul^ sspilYCuS>lPikA K%\; Q~A fs‚ ak'jH cN‘G` caG~nA svÄk' Qgk wJijfs^ sspiA tYedlgA KuG^k'k KeSulzj[k'k t'kA L–kfe‘G©A dlnkilR dqjukA; .Oajdf Srl[j Ty$j^jgj[kdukA" Sipe|rA dqjŒ\ Qfk$j[‘mkdukA svÄk' T's^ ckijSC,dG[\ Qgk sih*kijxj fs'ulujgk'k S/l; Sflac\ alfUk;
.lgf ckijSC,Jdgn^jr\ -MikA YeulcSayju œhA -fln\_ dG^{Sihu\[luj caG~j…\ dqjŒ Swlujuksm ej'Jmk† LSrI,nA Tflujgk'k¬ ehgjH rj'kA “glwœlR” t'\ Sd} LS˜<A @ cAœlrA fs' fs‚ SelG[xaluj sfgsŒmk^k; fkmG'\ elc\MG ej;tA; Ejhj~js‚ ]nA Lrkcgj…\ imilf‘G ClShA ss>>j& c\d‘xjH Sipe|rA @gA.j…k; Lijmks^ e|rliclr iG,^jH glwœlrjH rj'\ sd;ij; Ejhj~\ t' aj,nyj ss>>j& SdlSxwjsh^j; glwœlR aj,nyj pOfU^jH flrrk.ij[k'flu eJ?rikA Yefjc¢jdxkA LS˜<A d*lckdxjshl'jH ijigj…k; @ Lrk.i Sdq\ij aMk†igjH rj'\ iUfUc\faluj" Sflac\ alfUkijr\ d‘mkfH YeSvlprA edgkdulujgk'k;
1963 -YejH LXjr\ fs‚ @šjd zkgkilu elc\MG ej;tA; Ejhj~js‚ @CJGilpS^lsm LS˜<A glwœlrjShu\[\ ulYfuluj; ak'jH c<luilz\plr$xjh*" -sMmk[kilR Yeœlr$xjh*" YeiG^r SaDhsu[kyj…\ @q^jhk† Lyjikajh*; sspi ijCIlcA a‘hPral[j" Qgk aj,nyjulYf¬ 22 pjic$&[\ SC,A fs‚ cIe\r.‘ajujH i%jujy$kSNl& Sel[MjH LiSC,j…f\ 2 g‘e alYfA; fJG^kA C‘rUalu @ Liœukaluj Qgk fdgs~}jukA fl$j fS˜Cilcjd&[\ Legjvjfrlu @ ckijSC,dR cIe\r.‘ajujh‘sm fs‚ h]U$xkaluj rm'k;;;;
glwœlR aj,nyj Sihsudkyj…\ frj[\ K&[lq\v rHdju elc\MG Ejhj~kaluj SvG'\ YeiG^rA @gA.j…k; dky…\rl& dqjŒ\ elc\MG Ejhj~\ ijil<jfrluj Swl/\e‘gjShu\[\ alyjuS~l& Kpue‘gjH frj…\ YeiG^rA fkmG'k; -dl#fuksmukA QMs~mhjs‚ukA pkgjf.‘ajujhkA Sflac\ alfUk fxG'jh*; sspi^js‚ ijCIlc\ffujH @YCuj…\ QlSglvkimkA flR akS'l}\ i…k; TfjrjmujH TMlGcj ss>>j& c\d‘xjH rj'kA <j’j.l, LH~aluj iCal[j; ixsg eJ/r$xkA e}jnjukA @ dlhuxijH frj[\ c<jS[%j i'k;
-drluj YeiG^j…\ i' TO dlhuxijH sspirjSulzYedlgA rl}jsh^kdukA ijil< wJijf^jShu\[\ YeSiCj[kdukA svu\fk; >lA¨‘G tc\;t;>j;cj;ujH e|j[kdulujgk' f{C‘G d‘}lh selmja`jH Sagj[k}jsuuln\ sspiA fs‚ wJijfcDjuluj d‘}jS…G^f\; LriPj sspi.{fU‰lgksm @CJGSilp$Sxlsm iJ%kA dkmkA>aluj Kpue‘gjH fjgjsdsu^j; ej'Jmk† fs‚ wJijflrk.i$xjshh*lA T#Uujsh Qgk caG~jf ckijSC,ds‚ alu\[lrkA akyj[lrkaldl^ d,\mfuksm du\ekA sspijd dgkfhjs‚ alPkgUikA Qgkaj…kSvG'jgk'k;
ckijSC, Yefjd& ijM\ KewJij… rlxkd&" -hjulijrk† dgkfhkaluj ey'\ igk' dl[su Srl[j agk.‘ajujH dl^jgk'Sixd&" .]najh*lsf fxG'\ iJn c’G.$&" LYdajdxjH rj'kA sspiA Ty$j i'\ g]j… rjaj,$&¬ r”jH ehgkA Q}kA L.jakDJdgj[l^ TO iqjdxjh‘sm Sflac\ alfUkikA dkmkA>ikA Lfjp‘gA Seluj; t›jhkA Lijsmsul'kA iJqkilR Lrkipj[lsf sspiA fs‚ dgkfhjH" dgfh^jH Lisg rm^j; @ agk.‘ajujH emjemjuluj Lisg ixG^j; S/l; Sflac\ alfUkijs‚ aj,nyj wijflrk.i$xjshh*lA iUÎfalu sspijd Tmsemhkd& rjqhj…\ dlnkilR dqjukA; (ihfkiCA SdlxA dlnkd)
>lhUA akfH e|r^jH fh\egrlujgk' Sflac\ alfUkijsr fs‚ @Yz<A Selsh Kegje|r^jrluj sspiA fkmG'kA c<luj…k; tA;t; TA¨J,\ cl<jfU^jH Ec\M\ ylS›lsm flR elcluj; Kpue‘G SdlSxwjs‚ vgjYf^jhkA .lzalikdulujgk'k flR; fkmG'\ ej;t…\;/j;ukA Srmj; K'f ijpUl.UlcS^lsml~A ijijP glwU$xjShu\[kA sspiA fs' Lu…k; LriPj glwU$xjH ckijSC,^js‚ CÎfrlu iÎfliluj sspiA fs' KeSulzj…k;
1963°H Kpue‘gjH c.l Yeœlr^jr\ fkm[aj}k; glwœlR se#S[lc\fH vG…\ t' YelSpCjd c.l Yeœlralujgk'k Lf\; T'\ 1200 QlxA YelSpCjd c.dxk† EjhspHEjul sEShl,j~\ vG…js‚ @gA.ikalujgk'k Lf\;
1987hln\ TO QOSpUlzjd SegjH T#UujH c. gAz^\ i'f\; 1981 EjhspHEju ss>>j& SdlSxwkA @gA.j…k; T'\ -sy Yecj“alujgj[k' TO SdlSxw\ d‘mlsf aM\ ClDl ss>>j& c\d‘xkdxkA ijijP cAœlr$xjH YeiG^j[k'k; SrMJi\ aj,nyj a‘i\sa‚\ vlgjM>j& Ymc\M\ t' YeœlrA g‘eJdgj…\ LriPj c\d‘xkdxkA wJidlgknU YeiG^r$xkA sflqjhPj,\|jf ijpUl.Ulc œler$xkA @gA.j…k; LCgnG[\ fnhluj alYfah* TO Yeœlr$sx ShlSdl^g fh$xjH t^j[lrkA LS˜<A Yeuf\rj…k;
SYdlc\ ¹ YdO• t' SegjH ijijP .l,dxjH alcjdl YeiG^r$xkA @gA.j…\ imS[ T#UR SaDhsu[kyj…\ T#UR ssYdc\figjH iUÎfalu dlq\v~lm\ edgkilR LS˜<A YC“j…jgk'k; Q}riPj sspijdl–kf$& Lm$ju LS˜<^js‚ @šdFukA Yecj“Jdgj…j}k%\; Qgk aj,nyj pOfU^js‚ th*l fh$xjhkA YC“u‘'j YeiG^j…\ i' Sflac\ alfUkijsr ssYdc\fiShldA ijijP ekgc\dlg$& rh\dj @pgj…j}k%\;
rile‘G d•iR,r\ SC,A eXl>\ ulYfu\[luj ekys~} LS˜<A /H<jujH >jhjSiq\c\ vG…js‚ SYelYzlajH es›mk[kSNlqln\ <{pulZlfs^ fkmG'\ L#UA cA.ij…f\;
fJ]\nalu @š.lgS^lsm sspigwU^jrluj YeiG^j… S/l; Sflac\ alfUk fJG…ulukA ahulxj ckijSC,d rjgu\[\ Qge‘G©alf{duln\; eS] ehS~lqkA LG<alu egjznr ahulxjijCIlc ShldA S/l; Sflac\ alfUkijr\ rHdjujh*; t'fkA Qgk pk:DcfUaln\; imS[ T#UR aj,njalG t'\ Seg\ sdl%\alYfA Lyjuk' ‘cAZmrl c\ejgjMk’†isg KuG^lR Tijsm LSrd >lrykd& KuG'jgk'S~l& ‘@šjd c\ejgjMk†’ Sflac\ alfUkijr\ Lf\ rjS,Pj[s~}jgk'k; Lfjr\ SdgnASipj Svlpj…k il$j[l^ TO sspi.{fUs‚ cI.li cijSC,fulujgj[lA Lsh*›jH ahulx^js‚ cAZmrlSigkdsx si}jalMj cI# rjhilgA dl^\ c‘]j…fjrlhkaldlA; t#kalds} KMiSgukA KmuiSgukA ij}\ @š.lgS^lsm imS[ T#UR Yzla$xjH Ydjc\fkijrluj wJijfA S<laj[k'isg Sdihalu cAZmrl vj#dxksm SegjH ay[lfjgj[kilR rak[lsu›jH t'lCj…\ Seldk'k; Ydjc\fkijsr uFlG¥aluj c\Sr<j[k' -sflgk ahulxj[kA Qg.jalralujgk'k @ wJijfA; agk.‘aj cIe\rA dlnkilR SelhkA @Yz<j[l^ @Pkrjd aj,nyjalG[\ ak'jH CÎfalu sih*kijxjuluj agk.‘aj dG”.‘ajul[ju a<lrlu aj,nyj iJgrlujgk'k S/l; Sflac\ alfUk; fs' aj,nyj pOfUs^ c\Sr<j[k' @ujg$xksm arcjH agj[l^ QlG”dxluj S/l; Sflac\ alfUk t'k f$j rjH[kA